SỔ TAY TIẾNG ANH PHẬT HỌC - Thupten Jinpa - Pháp Hiền Cư Sỹ dịch Việt

LƯỢC ĐỒ NHÂN DUYÊN SẮC-TÂM

(Trích từ SỔ TAY PHẬT HỌC TIẾNG ANH)

Trong bất cứ trường hợp nào, 75 Pháp được Phổ Quang 普光 hệ thống hóa, thì nó vẫn tương ưng với việc phân loại ngũ vị và 75 Pháp đã được hoàn thành rồi trong Câu-Xá. Công phu phân loại này, người ta không thể tìm thấy trong các xử lý trước đây ở trường phái Nhất thiết hữu bộ (Sarvāstivāda). Trong tâm sở Pháp (caitasikā dharmāḥ) từ các chú giải trước đó, người ta tìm thấy rất nhiều Pháp được thiết lập, nhưng vẫn chưa được hệ thống hóa hoàn chỉnh. Và trong Dhammasaṅgani ở Pāli, công phu chú giải dựa trên Abihdharma này, thì hệ thống ngũ vị và thậm chí 89 Pháp được thực hiện trong Abhidharmathasaṅgaha đều khác biệt hoàn toàn với hệ thống của Nhất thiết hữu bộ - xem đồ hình:

(It seems, however, that the classification of the five groups of the Kośa was taken from the Prakaraṇa* pāda (品類足論 T 1542, 1543). These dharmas were classified in the pañca skadhāḥ the dvādaṣa ayatanāni, the aṣṭādāśa dhātavāḥ and others in the Early Buddhism, but in these classifications the asaṃskṛta dharmāḥ are not included in the 5 skandhāḥ, they were included in 12 āyatanāni and 18 dhātavāḥ but relatively few to compare with the classification of rūpa, that is, the cakṣur and the other indriya and the rūpa and the other viṣaya (artha) were presented independently as 10 dharmas, but the 46 dharmas in the caitasika, the 14 dharmas in the cittaviprayukta and 3 dharmas in the asaṃskṛta were presented in one dharmāgatana and one dharmadhātu, and not well balanced. It can be assumed, therefore, the classification of the five groups (pañca vastu) was thought out to take place of the classifications of skandha, āyatana and dhātu. See followwing the chart:

PHÁP NGHĨA:

rūpa sắc色, citta tâm心, caitasika tâm sở心所, cittaviprayukta tâm bất tương ưng hành心不相應行, asaṃskṛta vô vi無为, skandha ngũ uẩn五蘊, rūpaskandha sắc uẩn色蘊, asaṃskṛta vô vi無为, indriya căn根, artha cảnh境, avijñapti vô biểu無, vedanā thọ受, saṃjñā tưởng想, vijñāna thức識,Āyatana xứ處, śrotra nhĩ耳, ghrāṇa tỵ鼻, jīhvā thiệt舌, kaya thân身, mano ý意, rūpa sắc色, śabda thanh声, gandha hương香, rasa vị味, spraṣṭavya xúc觸, dharma Pháp法, Dhātu giới界, cakṣur- dhātu nhãn giới眼界, śrotra-dh nhĩ giới耳界,jīhvā-dh thiệt giới舌界, kāya-dh thân giới身界, mano-dh thức giới 識界, rūpa-dh sắc giới色界, śabda—dh thanh giới声界, gandha-dh hương giới香界, rasa-dh vị giới味界, spraṣṭav-dh xúc giới觸界, dharma-dh Pháp giới 法界, cakṣ-dh nhãn thức 眼識, śrotraj-dh nhĩ thức耳識, ghrāṇaj-dh tỵ thức鼻識, jhvāj-dh thiệt thức舌識, kāyavij-dh thân thức身識, monovij-dh mạt-na thức末那識 (đệ lục thức – ý thức) .

Pháp Hiền cư sỹ, am Mít, T3, 29/10/2024