Tùy bút: TÌNH ÁI DƯỚI GÓC NHÌN PHẬT HỌC

TÌNH ÁI DƯỚI GÓC NHÌN PHẬT HỌC

Hôm qua, tôi có xem lại bộ phim kinh điển của Hoa kỳ, mang tên: “Love Story” (tạm dịch: Chuyện tình) trình chiếu từ đầu thập niên 1970. 

Trong đó, Jenny thuộc tầng lớp bình dân và Oliver thuộc tầng lớp giàu có. Họ đã vượt lên trên định kiến về giai cấp xã hội để cùng nhau kết hôn ngay khi Oliver còn theo nghiệp bút nghiên tại Đại học danh tiếng Havard - Hoa kỳ. Jenny phải từ chối học bổng toàn phần của Học viện Paris hoa lệ để chấp nhận làm thêm nghề giáo viên Tiểu học kiếm tiền giúp Oliver theo đuổi nghành Cao học Luật. Oliver cũng phải tự lập mưu sinh khi nguồn tài trợ từ gia đình bị ngưng. Với bằng hạng Ưu sau khi tốt nghiệp, Oliver kiếm được công việc mà lương bổng khá hậu hỉ. Niềm vui sống sung túc của Jenny – Oliver tày gang thì Jenny đươc phát hiện không có khả năng sinh con và mang chứng bệnh nan y. Jenny ra đi năm hai mươi bốn tuổi. Trước khi rời cõi nhân thế, Jenny đã yêu cầu Oliver ôm chặt Cô cho đến khi Jenny trút hơi thở cuối cùng. Sau đó, Oliver rời khỏi Jenny để ra ngoài thì gặp Ba mình. Ông tỏ lời xin lỗi về việc tạo khó cho quan hệ vợ chồng của Jenny – Oliver. Cắt ngang lời Ba mình. Oliver đẫ thốt lên rằng: 

“Love means never having to say you’re sorry” (Tạm dịch: Yêu nghĩa là đừng bao giờ nói lời xin lỗi”

Đó cũng chính là lời nói của Jenny hay thốt ra khi hai vợ chồng tranh cãi trong cuộc sống phu thê. Nó như một từ ngôn ái ngữ trong Phật giáo ngăn chặn sự nóng nảy trong quan hệ vợ chồng hay cả quan hệ con cái với cha mẹ. Tình yêu cũng như Từ bi tam muội là lá chắn tốt nhất của nhân sinh để giảm-diệt hận thù.

Đứng về mặt Phật học, tình yêu phương Tây cũng không khác gì Từ bi tam muội của Phật giáo. Tình yêu xứ Tây xa lạ với từ xin lỗi nhưng lại gần gũi với nỗ lực để khắc phục sai sót. Từ bi tam muội trong Phật giáo xa lạ van lơn - bỏ lỗi nhưng lại gần với Tàm – Quý. Đó là hai khả lực đáng khuyến tấn: thấu rõ sai - sót để sửa đổi, bổ sung một cách tinh tấn miên mật.

Đứng về mặt Thiền học, tình yêu phương Tây không chú tâm vào phát ngôn xin lỗi mà thiết cần chú tâm vào hơi thở hiện tại dù hạnh phúc hay khổ đau. Đó là lối thiền phàm phu mà bá tánh chỉ cần chuyên tâm từ - bi sẽ làm được, đó là ban vui và giảm khổ cho bản thân lẫn chúng sanh. Hành trình thiền Minh sát (Vipassana) của Đức Thích Ca, bất biến nâng tầng qua bốn giai đoạn (GĐ) như sau:

GĐ 1: Ly dục – ly ác bằng lối sống tri túc – thương mình đúng cách và thương người tùy duyên. 

GĐ 2: Nội tĩnh – nhất tâm bằng lối sống trầm tĩnh – an tịnh giữa mọi biến động của cuộc sống hàng ngày.

GĐ 3: Chánh niệm – tỉnh thức bằng lối sống đúng trong giới luật (năm giới cho người tại gia và thập thiện nghiệp cho bậc xuất trần) để dể bề đạt định chính là hỷ lộ giúp thiền giả thụ hữu trí tuệ Bát nhã của mười phương chư Phật.

GĐ 4: Bất lụy – bất lạc bằng lối hành xử tùy duyên – thuận pháp – vô ngã – vị tha chính là lúc thiền sinh miên mật đi vào lối Trung đạo của nhà Phật: không ép thân-tâm thái quá cũng như không phóng dật hưởng lạc.

Cuối cùng, xin tri ân kiến văn Tây phương qua tác phẩm điện ảnh Mỹ: “Love story” của Đạo diễn Arthur Hiller để tôi có cái nhìn cầu thị thông thoáng hơn đối với thế giới loài người. Cũng như, xin lấy tứ thơ sau trích từ thi phẩm: “Gục đầu” của tôi như thay cho lời kết của bài viết này:

Ta ấp dại gục đầu bên chén tửu

Ngẩng cổ lên tình hỡi phải theo chồng 

Ta thôi dại thân-tâm thiền-tịnh-mật

Vẹn sát-na niệm Phật pháp môn đầu!

 

Nam mô A Di Đà Phật – Ba

Nam mô Dược Sư Phật – Mẹ

 

Huế - Đế đô, Trọng Đông năm Ất Tỵ ( 2025)

Cẩn bút

Quảng Phương – Nguyễn Đình Mỹ

(Cảm ơn tác giả gửi bài cho BBT Phật Việt)