Mô tả
Phật giáo Việt Nam kể từ thời Khương Tăng Hội trở về sau, tư tưởng Thiền, Tịnh, Duy thức, Luật tông luôn được tiếp nối, cho dù dấu vết thầy truyền trò, hay hệ thống tông phái không rõ ràng, đứt đoạn, thì tư tưởng cũng như học thuyết Duy thức vẫn được truyền đạt, dạy dỗ. Và giáo lý Duy thức ảnh hưởng chính từ Đại Thừa Đăng. Nó đã mặc định trở thành phương thức sống trong sinh hoạt xã hội Việt Nam từ lâu đời. Nếu có ảnh hưởng từ phong trào chấn hưng của Thái Hư hay phía Trung Hoa thì chỉ một phần nào đó thôi. Có lẽ Văn Quang Thùy chỉ là một trong số “Thiền sư cư sĩ” tiếp tục kết nối tư tưởng của các Thiền sư Việt Nam trước đó.
Tư tưởng này tiếp tục tiếp nối trước hết phải kể đến Hòa Thượng Huyền Cơ, sau khi du học ở Trung Hoa, ngài đã mở trường dạy Duy thức học tại chùa Hưng Ký – Hà Nội. Tiếp theo có Hòa thượng Thích Trí Độ (1894-1979) dịch Bách pháp minh môn luận, Bát thức quy củ tụng, v.v… Hòa thượng Thiện Hoa dịch Đại thừa bá pháp minh môn luận. Hòa Thượng Khánh Anh, Thuyền Ấn dịch Duy thức tam thập tụng, v.v… Số Phật tử cư sĩ có Lê Đình Thám (1897-1969) là bác sĩ, người sáng lập Gia đình Phật tử Việt Nam. Ông dịch Bát thức quy củ tụng, Đại thừa khởi tín luận, v.v…
Nói chung, thời cận đại, tư tưởng truyền bá Duy thức với phong trào dịch thuật và giảng dạy do các vị Trưởng lão hòa thượng cũng như cư sĩ Phật giáo đóng góp rất nhiều, nhưng dấu ấn đại biểu cho sự truyền thừa tông phái cần nói đến là “thầy truyền trò” và tác phẩm “Thành duy thức luận”. Tác phẩm này là cơ sở luận lý quan trọng mà tông Duy thức từ thời Huyền Trang cho đến sau này, dù tông phái được truyền thừa bất cứ nơi đâu đều phải y cứ. Trong giai đoạn về sau tại Việt Nam, chỉ có hai vị Tôn trưởng dịch nó, Hòa thượng Thiện Siêu và thầy Tuệ Sỹ.
Hòa thượng Thiện Siêu dịch Thành duy thức luận vào mùa An cư Pl. 2539 – 1995. Bản dịch này, Hòa thượng dịch sát nghĩa Hán văn, không có lời chú giải. Có thể đây là lý do mà thầy Tuệ Sỹ đã dịch lại. Khi thầy dịch, thầy đối chiếu nhiều bản, bản chính là Thành duy thức luận thuật ký của Khuy Cơ. Và so sánh thêm Phạn bản của An Huệ, v.v… Vì thế mà bản dịch Thành duy thức luận của thầy Tuệ Sỹ trở thành định bản, có giá trị nghiên cứu Hàn lâm. Cách làm của thầy với mục đích xếp vào “Đại tạng Thanh văn” mà thầy dự tính hoàn thành khi đặt bút phiên dịch.
Năm 2004, thầy Tuệ Sỹ tổ chức lớp học đạo tào, truyền đạt tư tưởng, học thuyết, cơ sở nghiên cứu lấy Thành duy thức luận làm chuẩn; có chúng môn sinh theo học, ghi chép, tương tự “mô hình” làm việc trong trường dịch thời Huyền Trang – thầy truyền trò. Dòng truyền thừa này xem như lịch sử ghi nhận, mạng mạch được tiếp nối. Trong phong trào phục hưng, kể từ sau năm 1998, chúng ta thấy chỉ có một mình thầy Tuệ Sỹ làm cả Đại tạng Thanh văn, truyền bá tư tưởng tông phái, không thể nói “một con chim én không làm nên mùa xuân”. Cho nên, chúng ta cứ hy vọng, nếu có một con “chim én” khác xuất hiện, là tín hiệu báo tin một mùa xuân rộn rã đang đến với chúng ta. Mạng mạch tiếp tục “truyền đăng tục diệm”.
Châu Âu, mùa An cư, Pl. 2569 – 21 tháng 5, Ất Tỵ (2025).
Tâm Nhãn cẩn chí
Trích Lời Tựa
Xin để lại nhận xét/giới thiệu cho người đọc sau
Chưa có đánh giá nào.