"THẤY PHÁP LÀ THẤY TA"
Thỉnh thoảng, trong những bài viết của tôi, có vài câu chiêm nghiệm về lẽ sống hay những lời Phật dạy vô tình trở thành sự an ủi với một vài người bạn đây đó, khiến tôi cũng thấy ấm lòng. Nhưng đôi khi, có người tâm sự rằng, đã ở cái tuổi tứ tuần rồi mà cuộc đời vẫn còn quá nhiều khổ đau…
Nhân câu chuyện ấy, tôi chợt liên tưởng đến một đoạn giáo lý trong tác phẩm Huyền thoại Duy-ma-cật, mục “Vãng lai”, trang 159, của Ôn Tuệ Sỹ. Đây là một đoạn mà bản thân tôi cảm nhận được nhiều điều hay và muốn chia sẻ với mọi người để cùng chiêm nghiệm.
Nội dung Ôn Tuệ Sỹ đề cập đến cuộc đối thoại giữa Duy-ma-cật và Văn-thù về giáo lý tính Không. Khi Văn-thù đến thăm bệnh Duy-ma-cật, hai vị đã có những lời thăm hỏi và đối thoại bằng ngôn ngữ triết lý thâm sâu về tính Không, với tinh thần “đến như không đến, đi như không đi”.
Ôn tiếp tục dẫn chứng hai câu chuyện trong kinh điển:
Khi Đức Phật trở về Xá-vệ sau một thời gian dài đi xa, bốn chúng đệ tử đều đến thăm viếng, chiêm ngưỡng Ngài. Riêng Tu-bồ-đề vẫn ngồi một mình trong hang đá, khâu vá y phục, không đến gặp Phật, bởi ông đã chứng đắc vô tránh tam-muội.
Một trường hợp khác là tỳ-kheo Vakkali lâm bệnh nặng, trước khi qua đời rất mong được gặp Đức Phật. Phật đã đích thân đến thăm và dạy rằng: “Này Vakkali, ích gì mà muốn thấy thân thể hôi thối này của Ta. Ai thấy pháp, người ấy thấy Ta.”
Từ những câu chuyện trên, tôi có đôi điều phân tích sau khi đã trao đổi và được sư phụ hướng dẫn thêm.
Thứ nhất, về tính Không và giáo lý duyên khởi.
“Cái này có thì cái kia có”, mọi sự vật, hiện tượng đều nương vào nhau mà hình thành và tồn tại. Theo cách hiểu của tôi, chừng nào chúng ta còn hiện hữu trong thế giới nhân sinh, chừng đó khổ đau vẫn là một phần không thể tách rời của kiếp người.
Đừng bao giờ ảo tưởng hay mong mỏi rằng cuộc đời mình sẽ có một chuyến bay luôn thuận buồm xuôi gió, để rồi có thể “hạ cánh an toàn” mà không một lần đối diện với bão giông. Ngay cả khi cuộc sống đang bình yên, những biến động vẫn có thể xuất hiện bất cứ lúc nào. Ngoại trừ các bậc Thánh đã vượt thoát ngoài càn khôn, hoặc những ai biết sống quán chiếu tính Không, thấu triệt chân lý hai mặt: trong khổ đau có yếu tố hạnh phúc, cũng như trong phiền não có thể nhận ra con đường dẫn đến bồ-đề. Đó cũng là tinh thần của câu nói quen thuộc trong Thiền tông: “Phiền não tức bồ-đề”.
Thứ hai, từ lời Phật dạy “Thấy pháp là thấy Ta”, tôi có một cách cảm nhận riêng về sự giải thoát.
Sự giải thoát không nằm ở một nơi xa xôi nào đó, mà bắt đầu ngay từ khả năng đối diện với chính những gì đang xảy ra trong cuộc đời mình.
Khi khổ đau ập đến, trước hết hãy nhận diện một cách rõ ràng rằng mình đang đau, đang buồn, đang bất an, nhưng không tìm cách trốn chạy hay phủ nhận những cảm xúc ấy. Chẳng hạn, khi không may phải đối diện với một bản án ung thư từ bác sĩ, biết rằng quỹ thời gian của mình không còn nhiều, thì có lẽ điều cần thiết nhất lúc ấy không phải là mãi chìm đắm trong sợ hãi hay tiếc nuối, mà là học cách buông bỏ những muộn phiền không cần thiết, để trân trọng và tận hưởng trọn vẹn từng khoảnh khắc còn lại.
Còn thở ngày nào, hãy trân quý ngày đó. Còn được sống ngày nào, hãy học cách nhận ra hạnh phúc ngay trong chính ngày đó. Có lẽ, đó cũng là một cách để học “thấy pháp” – không chỉ bằng sự hiểu biết trên lý thuyết, mà bằng chính sự chiêm nghiệm và thực tập trong từng ngày sống.
Bruxelles, 11/10/2026
Nguyên Hân
Tác giả: Jacqueline Thiên Yết
Ngày đăng: Thứ Tư, 11/11/2026 lúc 15:27
Nguồn: https://www.facebook.com/share/1ACm3CK5mU/